Het is voor mij een uitdaging mee te werken aan deze Griekse Eat & Read, in Theater - Restaurant De Toegift@Klif12. Bij het eerste gesprek over dit evenement met Annette en Sabien werd ik meteen enthousiast. Een karaktertrek die mij regelmatig parten speelt. Hun idee om mij een praatje te laten houden over Mythos is de goden verzoeken.

Mijn columns gaan altijd over meer dan het betreffende boek. Sinds 2017 staat Mythos nog steeds hoog in de bestsellerslijsten, nationaal en internationaal. De auteur Stephen Fry is om meerdere redenen wereldberoemd: schrijver, dichter, acteur, komiek, presentator, kortom een fenomeen.

Hij stond als laatste en grootste wens op het verlanglijstje van Adriaan van Dis. In zijn boekenprogramma heeft hij veel beroemde schrijvers ontvangen, maar Fry nog steeds niet. DWDD wist hem over te halen en de allerlaatste “Hier is” werd een groot succes. Het was een spannend gesprek. Garantie voor exploderende verkoopcijfers! Er is inmiddels een vervolg, Helden, over de grote avonturen in de Griekse mythologie.

Wanneer van Dis een boek voor de camera bespreekt en omhoogsteekt, stromen de bestellingen binnen. De grootste webwinkel van ons land noteert moeiteloos kort na de uitzending talloze bestellingen. De traditionele boekwinkels profiteren er uiteraard ook van. Een stapeltje van het favoriete boek bij de kassa, op de tafels, etalage enz.

Vrijwel alle boekhandels beschikken over een webshop, die niet onder doet voor de bolle concurrent. Alle bestellingen worden namelijk uitgeleverd via de magazijnen van het CB. Er zijn geen beletsels om boeken te kopen via de webshop van uw vertrouwde boekwinkel. Integendeel, maar dit natuurlijk geheel ter zijde.

Van Dis veroorzaakte in januari 1988 een hype door zijn spraakmakende interview met de Franse schrijfster Anne Cohen – Salal. Haar biografie over Jean- Paul Sartre was de aanleiding. Hun gesprek kreeg een onderhuidse, erotische lading door de sprankelende manier waarop Van Dis en de beeldschone Française discussieerden, flirten en elkaar uitdaagden. Dat werkte aanstekelijk!

Er werden tienduizenden exemplaren van haar boek in ons land verkocht. Later noemde van Dis het “het minst gelezen boek in de Nederlandse boekenkasten”. Een bestseller is dus nog geen bestreader, om het eens in goed Nederlands te zeggen.

Wat vind ik eigenlijk van Mythos? Een onderwerp waarvoor ik, zonder dat ik kan bogen op een klassieke opleiding, mijn lezende leven lang belangstelling heb. In mijn Billybibliotheek staan boeken met scheppingsverhalen uit de hele wereld, de grote godsdiensten, verdwenen beschavingen, de Edda, het dertiende-eeuwse Thet Oera Lindaboek, volksverhalen en sprookjes, sagen en legenden en literatuur over de grote levensvragen waarop de mens sinds het begin der tijden antwoorden zoekt. Schiepen de goden de mensen, of de mensen de goden?

In april 2015 gingen Carry en ik naar het dorpje Mirtos aan de zuidoost kust van Kreta. We verbleven we als gewoonlijk in Villa Mertiza ons vertrouwde vakantieadres. Deze keer hadden wij bewust voor dit jaargetijde gekozen, vanwege de ontluikende natuur, maar vooral om het Griekse Paasfeest mee te maken. Naderhand door mij oneerbiedig samengevat als “een kruising tussen Kerstmis, Oudejaarsavond en Ouwe Sunderklaas.” Het was een bijzondere ervaring. Wij wisten toen nog niet wat de goden voor ons in petto hadden.

De temperatuur was overdag al aangenaam. Aan het eind van de middag zat ik op het terrasje van ons appartement. Als altijd een boek onder handbereik. Het uitzicht was vertrouwd, maar toch anders. Op de toppen van het Diktigebergte lag nog sneeuw, dat hadden we niet eerder meegemaakt. Dan gaan mijn gedachten met me aan de haal…

Die Krentze bergen zijn miljoenen jaren oud. Het eiland is al duizenden jaren bewoond. De westerse beschaving zou op Kreta zijn begonnen. Zeus werd hier gezoogd door de geit Almathea. Haar hoorn is De hoorn des Overvloeds!

De goden woonden natuurlijk in de bergen waarop ik uitkijk. Ik wil een tijdreiziger zijn en luisteren naar de verhalen die mensen elkaar heel lang geleden vertelden over het ontstaan van de aarde, het leven en de goden. Verhalen rond het vuur die uiteindelijk door dichters en schrijvers werden opgeschreven en uitgebreid. Van aanstekelijke dorpsverhalen tot invloedrijke wereldliteratuur. De schitterende roman Grand – Hotel Europa van Ilja Pfeiffer is doorspekt met verwijzingen naar de Griekse Klassieken.

Stel je voor dat van Dis hier en nu in De Toegift Stephen Fry zou ontvangen. Hij nodigt de auteur aan tafel, stelt hem op zijn gemak met zijn karakteristieke openingsvraag “Wat kan ik u te drinken aanbieden? Wijn, rood, wit of water?” Als er op tafel ook een grote plastic fles zonder etiket staat, dan is die vermoedelijk niet gevuld met water, maar met thuisgestookte raki. Yamas!

 Fry

Tja, Mythos. Twee veelgehoorde reacties: meesterlijke, spannend, toegankelijk, humoristisch en achter elkaar uitgelezen! Maar ook, wel erg simpel, kinderlijk, ik kwam niet verder dan een aantal hoofdstukken. Geef mij maar de klassieke tekst of die oude Prismapocket van Onno Damsté.

Mij treft vooral de heftigheid en wrede gruwel van die mythische vertellingen. Moord- en doodslag, incest, wraak, hartstocht, onvoorwaardelijke liefde, onverdraagzaamheid en onbegrijpelijke, bovennatuurlijke krachten waarmee de goden elkaar bestrijden
.

Stephen Fry geeft de lezer veel vrijheid. Hij raadt ons aan de namen in je hoofd uit te spreken op de manier die je het prettigst lijkt. Zeus of Zuis?

“Mythen gaan, kort en goed, over goden en monsters, die niet zichtbaar en niet aanwijsbaar aanwezig zijn. Het is best mogelijk dat sommige Grieken geloofden in centaurs, waterdraken, zeegoden en haardgodinnen, maar het zou niet meegevallen zijn om aan te tonen, dat die echt bestonden en anderen daarvan te overtuigen,” aldus Fry. Die wereld bestaat alleen in onze verbeelding.


“Helaas! Op het moment dat ze Eros kuste, droop er wat hete olie uit de lamp op zijn schouder. Hij schoot overeind met een kreet van pijn die overging in een luid gebrul van wanhoop en teleurstelling toen hij Psyché zag. Zijn vleugels vouwden zich open en begonnen te klapperen. Terwijl hij opsteeg, wierp Psyché zich naar voren. Ze klampte zich nog vast aan zijn linkerbeen, maar hij was te sterk voor haar. Hij schudde haar af en vloog zonder nog iets te zeggen de nacht in.

Hij was nog niet weg of alles stortte in. Letterlijk. De muren van het paleis begonnen te golven, vervaagden en losten op in de duisternis. Vertwijfeld zag Psyché hoe de gouden zuilen om haar heen plaatsmaakten voor een donkere bomenrij en de mozaïeken van edelstenen onder haar voeten werden omgewoeld tot een brij van modder en kiezels. Even later waren het paleis, het goud en zilver, de kostbare stenen – alles – verdwenen. De zoete zangen van de dienstmaagden veranderden in wolvengehuil en ravengekras, en de warme, mysterieuze geuren werden omhoog gejaagd in kille, gure windvlagen.”

Kille, gure windvlagen zijn wij op Texel natuurlijk gewend. Onze weergoden kunnen hier geweldig tekeergaan! Texel en goden? Zeker, volgens overleveringen in het omstreden, geheimzinnige Thet Oera Lindaboek, stond de burcht van Frya, de stammoeder aller Germanen ooit in het hart van Tessel, de plek waar nu de Hervormde Kerk staat, De Burchtkerk! Ons woord vrijheid zou zijn afgeleid van haar naam.

Dan hebben we ook nog De Engelschen Kei, een versteende, Scandinavische god in het bossie op De Hoge Berg. Een bevriende dichter doopte deze plek ooit “De Navel van Texel”. Die Engelschen Kei loopt helemaal door tot in Groot - Brittannië. Onderweg steekt hij hier en daar een stukje boven de grond uit. Ik ken zo’n plek.

De Tesselse Imme Dros is geen godin maar een begaafd en veel bekroond auteur, die wat mij betreft met haar bewerkingen van de Griekse Mythen en Heldenverhalen absoluut niet onder doet voor Stephen Fry.

De Griekse Mythen en hun goden zijn onsterfelijk. Zij brachten ons vandaag hier bij elkaar aan tafel.

Prettige voortzetting van uw godenmaal. Yamas!

          

                                         

 

 

 

 




































































 

















































 













































































































































































































































Archief Daan Leest

Lees hier alle vorige edities.

Adres

Parkstraat 38
1791 CB  Den Burg - Texel
Tel. (0222) 312 495
info@nautaboek.nl

Openingstijden

Ma t/m vr
9.00 -18.00 uur
Za 9.00 - 17.00 uur