daan-leest-g

 

Waargebeurd en controleerbaar.  Steeds meer lezers vinden het belangrijk dat een roman is gebaseerd op ware feiten en de schrijver daarmee zorgvuldig omgaat. Er mag wel iets aan worden toegevoegd, maar niet overdrijven. Leef je fantasie maar uit in een ander genre, zoals fantasy, sprookjes, griezelverhalen en science fiction. Daarnaast kennen we ook het fenomeen literaire non-fictie. Denk aan Frank Westerman, Geert Mak en Joris Luyendijk .

Je kunt al die genres ook door elkaar husselen en dan kom ik uit bij een bijzondere auteur: Kader Abdolah, verguisd en bewonderd. Succesvol in binnen- en buitenland. Het door hem in 2011 geschreven Boekenweekgeschenk De kraai werd door de critici merendeels negatief beoordeeld. Ik was het daarmee oneens en meen dat dit verhaal een grote zeggingskracht heeft en een klassieker wordt. Typerend voor een bepaalde periode in onze moderne geschiedenis en de ingrijpende veranderingen in Nederland en Europa.

Zijn nieuwe boek Salam Europa! raakt je vanaf de eerste regels door zijn persoonlijk stijl. Eenvoudig, korte zinnen, humoristisch, verbazend, quasi naïef, maar met een wijze ondertoon. De verteller Sjeed Djamal, docent oriëntalistiek aan de universiteit van Amsterdam, is het alter ego van de schrijver en woont al heel lang in Nederland. Op zekere dag krijgt hij een reisboek in handen van een Perzische sjah, die aan het eind van de negentiende eeuw een grote reis door Europa maakte, vergezeld van een kolossale karavaan: bedienden, verzorgers ministers, militairen, vrouwen, paarden, koetsen en ontelbare geschenken. Djamal besluit om deze reis anderhalve eeuw later opnieuw te maken.

Hij wordt geassisteerd door de studente Iris. Zij onderzoeken de geschriften van de sjah en zijn medereizigers. Ze ontdekken dat de tocht door een groot deel Europa trekt en ook Nederland en België aandoet. Voortdurend verbindt de verteller de gebeurtenissen in de negentiende eeuw met onze tijd. Pararellen met de huidige vluchtelingenstroom en de daaruit voortvloeiende problemen. Sjeed en Iris zijn minstens zo nieuwsgierig als de wat kinderlijke en soms onverwacht, wrede Perzische sjah. Hij is enthousiast over de technische ontwikkelingen en het dagelijks leven dat zo anders is dan in zijn eigen land.

De sjah is slim, belezen en charmant. Tijdens de ontmoetingen met staatshoofden en hoogwaardigheidsbekleders slaagt hij erin om hun vertrouwen de winnen. Er ontstaan onverwachte vriendschappen, zoals met koningin Victoria van Engeland. Het boek is mede gebaseerd op de memoires van Banoe, zijn favoriete vrouw. In Teheran droomde zij al van Parijs. Daar wilde zij heen om zich van haar “ketenen” te bevrijden. De sjah laat haar schaduwen om haar vlucht te voorkomen. Ze is bovendien zwanger, misschien wel van een troonopvolger.

De compositie van deze roman is verrassend. In korte hoofdstukken, zogenaamde “hekajats” reizen we heen en weer in de tijd. Wat is waargebeurd en waar liegt Abdolah de werkelijkheid? Het verhaal is fascinerend en meeslepend. De sjah leek aanvankelijk een karikatuur, een soort Arretje Nof (de oudere lezers weten wie ik bedoel). Uiteindelijk blijkt hij een tragisch mens van vlees en bloed.

“Links in de badkamer stond een soort porseleinen stoel met een deksel erop. De sjah lichtte deksel op een keek erin. Er zat een gat in waarin veel water stond, en boven het ding was een soort kleine watertank aan de muur bevestigd met een gouden ketting. Naast de wc-pot stond een mandje waarin kleine witte handdoekjes lagen en daarbovenop lag een boek. Zou dit het sanitair zijn waar Victoria en haar man voor het Britse rijk van droomden? (…) O, wat een heerlijkheid. Zou hij erin plassen? Nee toch.”

Een schitterende oosterse vertelling over Europa

Salam

Salam Europa! – Kader Abdolah. Prometheus, gebonden 431 blz. € 19,95



























































































Archief Daan Leest

Lees hier alle vorige edities.

Adres

Parkstraat 38
1791 CB  Den Burg - Texel
Tel. (0222) 312 495
info@nautaboek.nl

Openingstijden

Ma t/m vr
9.00 -18.00 uur
Za 9.00 - 17.00 uur