daan-leest-g

 

Valens Van Anton Valens las ik een aantal jaren geleden de schitterende novelle Vis, een intrigerend verhaal over een jonge, steuntrekkende kunstenaar die wordt uitgenodigd om een week mee te varen op een boomkotter. Een wereld van vissen, darmen, herrie, stank en geweld, die duurt tot vrijdagavond. Zijn verwachtingen staan haaks op de werkelijkheid. Het oeuvre van Valens kreeg lovende recensies en nominaties voor diverse literaire prijzen.

Heb ik destijds geschreven over Vis? Nee. De afgelopen dagen las ik met veel plezier en ontroering zijn nieuwste boek Het compostcirculatieplan (Augustus, paperback 261 blz. € 19,99). De titel maakt nieuwsgierig. De opening van de proloog grijpt de lezer meteen bij zijn kladden. “Het briefje luidde: We hebben al één volle container voor het huis staan. Het wordt tijd dat je het schilderij weghaalt.”

Voor mij is de toon gezet. Een roman over de geboorte van een tuinder, het logboek van een volkstuin, een inkijk in de wereld van uitgevers, acteurs en een onontkoombaar verhaal over verlies, dood en leven. Peter Verhelst, kunstschilder en schrijver is de verteller. Hij houdt afstand tot zijn omgeving maar wordt ongewild een betrokken deelnemer.

Een telefoontje van zijn redacteur Jens de Jong helpt hem over de teleurstelling heen van de slechte ontvangst van zijn literaire debuut. Hij zag het niet meer zitten. Dit telefoontje redt zijn leven. Financieel staat hij er slecht voor. De Jong huurt hem in als schoonmaker van zijn riante, historische huis aan de grachtengordel. Sommige personages zijn ontleend aan de werkelijkheid. Een aardig puzzeltje voor de lezer om te ontdekken wie zij zijn. Een sleutelroman?

Ten noorden van Amsterdam ligt een volkstuinencomplex met zicht op Durgerdam. De Jong heeft daar een tuinhuisje. Voor velen slechts een “postzegel”, maar voor hem een paradijs. Peter wordt door zijn beschermheer (“de literaire butler”) ingezet om de tuin onder handen te nemen. Jens heeft kennis van zaken en is een dwingeland die met zachte hand zijn zin doordrijft. De activiteiten worden gedetailleerd beschreven: de soorten en aantallen planten, dieren, vogels, het verwijderen van ongewenste groeisels, mollen en woelratten, het grondwerk, de aanleg van een beschoeiing langs de sloot en het ontstaan van het compostcirculatieplan.

Jens, zijn partner Hugo een beroemde, bejaarde acteur en Peter passen niet in het beeld van de gemiddelde volkstuinder. De contacten met de nieuwsgierige buren zijn desalniettemin goed. De conversatie interessant. “Het echtpaar van tuin 22 manifesteerde zich naast een taxus aan de grens, ijverig glimlachend en aarzelend met de armen zwaaiend (…) Dit was nou het type contacten dat ik zo vreesde. Hoe aardig te blijven. Jens veerde op en stapte op hen toe. ‘Weet je wat het is?’ hoorde ik Betsy van der Nederpelt. Ze hief een benige vinger. ‘Je bent buiten.’ (…) Betsy look een kort moment haar ogen, opende ze toen weer en herhaalde plechtig: ‘Dat zeg ik altijd: Je bent buiten.”  

De roman beslaat een periode van ruim elf jaar. Valens wisselt heden en verleden op een speelse manier. Zo nu en dan wat verwarrend, maar je verdwaalt nergens. Je wordt deelgenoot van de groeiende, bijzondere vriendschap tussen de jonge schrijver en zijn beschermheer, die onvermijdelijk aftakelt, wanneer hij door een ongeneeslijke ziekte wordt geveld. Jens creatieve geest blijft ongebroken en tot op het laatst stimuleert hij de ontwikkeling van Peters literaire talent. Hij geeft commentaar op diens manuscript: “Ik vind Vibes van kunst en liefde in de grote stad prachtig. De vraag dringt zich op of we hier potverdikkeme niet een praktisch panklaar boek voor ons hebben.”

Waargebeurd? Voor mij niet belangrijk.
Het compostcirculatieplan verdient de Libris Literatuur Prijs 2016.













































































Archief Daan Leest

Lees hier alle vorige edities.

Adres

Parkstraat 38
1791 CB  Den Burg - Texel
Tel. (0222) 312 495
info@nautaboek.nl

Openingstijden

Ma t/m vr
9.00 -18.00 uur
Za 9.00 - 17.00 uur