daan-leest-g

 

Test   Nog niet zo heel lang geleden werd ons regelmatig gevraagd wat wij in de winter deden, want menig toerist had daar absoluut geen voorstelling van. Het eiland zou wel uitgestorven zijn en onze boekwinkel gesloten. Het kostte meestal weinig overtuigingskracht om dit vooroordeel weg te nemen. ’s Winters is het tamelijk rustig. Na de jaarwisseling, einde kerstvakantie en inventariseren wordt nog rustiger. Maar stil? Nee. De wereld van het boek is altijd in beweging, ook op Texel.

Lezing van Brendie Lugtmeijer, Poëzieweek 2016, Mare van der Mast verkozen tot eilanddichter en de presentatie van het kook- en reisboek De smaken van Zagori. Eén van mijn favoriete schrijvers, John Irving was met zijn nieuwe boek, Avenue van de mysteriën, prominent aanwezig in alle media, collega’s kozen bij DWDD Het Boek van de Maand, waarbij Dijk van H.M van den Brink lovend werd besproken (zie ook DL van 8 januari). Het boekenvak blijft boeien en ik wil niets missen. Elk boek is een nieuwe uitdaging en ik maak u graag deelgenoot van mijn leesplezier.

Voor het slapen gaan nog even een kwartier of langer lezen is een prettige gewoonte. Er is veel literatuur die zich daar uitstekend voor leent. Julian Barnes is echter een schrijver in de buitencategorie. Zijn prachtige boeken zijn voor mij te dierbaar om in bed te lezen. Hij vraagt volledige aandacht en concentratie van zijn lezers. Zijn roman Alsof het voorbij is uit 2011 vond ik een meesterwerkje. In zijn nieuwste boek kruipt hij in de persoon van de beroemde Russische componist Dmitri Sjostakovitsj. Hij wordt, hij is Sjostakovitsj.

In Het tumult van de tijd (Atlas Contact, gebonden 223 blz. € 19,99) worden we ondergedompeld in de Sovjetunie ten tijde van Stalin. Hij, De Macht bepaalt dat Kunst het communistisch ideaal moet dienen. Afwijkende meningen, sombere composities en kritische literatuur worden genadeloos afgestraft. Onschuldigen verdwijnen in kampen om nooit meer terug te keren. Hoe kan je als kunstenaar overeind blijven in een samenleving zoals in Het proces van Franz Kafka?

De componist moet compromissen sluiten om met zijn werk zijn stempel op de wereld te drukken. Dat leidt voortdurend tot botsingen tussen Kunst en De Macht. Sjostakovitsj is altijd op zijn hoede. Hij verstopt in zijn muziek provocerende elementen, die De Macht ontgaan. Vrolijke en stimulerende melodieën die de Sovjetidealen uitdragen worden van hem verlangd. Zijn opera Lady Macbeth uit het district Mtsensk werd door de critici twee jaar lang geprezen en opeens zag men er niets meer in. Ze hadden ontdekt dat ze bij de neus waren genomen met dit “decadente” werk.

Er zijn functionarissen die hem beschermen, zolang als het duurt. Hij wordt op het matje geroepen bij De Macht. De hoge ambtenaar die hem eerst vriendelijk doch uiteindelijk scherp ondervraagt, drijft hem tot wanhoop. Over een week moet hij terugkomen. Hij vreest het ergste, maar dan blijkt dat die ambtenaar inmiddels zelf is opgepakt. Zijn angst blijft. De Macht zal ook hem uiteindelijk breken. Hij is erop voorbereid. Nachtenlang wacht hij met een ingepakt koffertje naast de lift in een flatgebouw in Leningrad. Eens zal hij worden opgehaald en afgevoerd naar Het Grote Huis, zonder dat zijn gezin het heeft gemerkt.

“Hij wist alleen dat deze tijd de zwaarste was. Hij stond al drie uur bij de lift. Hij was aan zijn vijfde sigaret bezig en zijn geest was rusteloos. Gezichten, namen, herinneringen. Gestoken turf die zwaar in zijn hand lag. Zweedse watervogels die boven zijn hoofd fladderen. Zonnebloemvelden. De geur van anjerolie. De zoete, warme geur van Nita die van de tennisbaan kwam. Zweet dat van een haarlok drupte. De gezichten en namen ook van de doden”.

Barnes geeft deze indrukwekkende roman een eenvoudig volkswijsje als motief:

Een van het horen
Een van het herinneren
En een van het drinken








































Archief Daan Leest

Lees hier alle vorige edities.

Adres

Parkstraat 38
1791 CB  Den Burg - Texel
Tel. (0222) 312 495
info@nautaboek.nl

Openingstijden

Ma t/m vr
9.00 -18.00 uur
Za 9.00 - 17.00 uur