daan-leest-g

 

HendrikgrossmanIn al die jaren waarin ik tweewekelijks deze rubriek verzorg, is het nog niet eerder voorgekomen, dat ik een keer moest verzaken. Meestal plande ik onze vakantie zodanig, dat er geen hiaten vielen. Helaas lukte dat nu niet. Ik kreeg al last van ontwenningsverschijnselen. Gelegenheid om nog meer te lezen? Nee, ik had heel bewust maar twee boeken meegenomen.

Twee uitersten: serieuze Russische literatuur uit de vorige eeuw en een eigentijds, verrassend dagboek van de onbekende Nederlandse auteur Hendrik Groen. Het eerste boek was mij aanbevolen door de vertegenwoordiger van De Bezige Bij en mijn dochter Marrit was dolenthousiast over het tweede.

Met gesloten ogen maakte ik in onze hotelkamer op het prachtige Griekse eiland Naxos een keus en begon met Een klein leven door Vasili Grossman (De Bezige Bij, gebonden 367 blz. € 24,95). Ik had nooit iets van hem gelezen, maar kende uiteraard het bestaan van zijn meesterwerk Leven en lot, dat hij modelleerde naar Tolstojs Oorlog en vrede. Grossman (1905-1964) wordt beschouwd als een van de grootste schrijvers van de twintigste eeuw.

Hij schreef zijn hele leven brieven, journalistieke stukken, verhalen en essays. In Een klein leven zijn die bijeengebracht. De verhalen zijn prachtig, melancholiek en met veel onderhuidse humor. Aangrijpend is zijn beroemde verslag uit kamp Treblinka. Hij kwam daar kort naar de bevrijding door het Rode Leger binnen als journalist en was de eerste die de verschrikkingen voor de buitenwereld beschreef. Zijn stijl is helder, zonder opsmuk en wars sensatie.

"Zuinigheid, nauwkeurigheid, berekening en angstvallige properheid, dat zijn allemaal geen slechte eigenschappen, kenmerkend voor veel Duitsers. Toegepast op de landbouw of de industrie werpen ze hun vruchten af. Maar het nazisme wendde deze karaktertrekken aan voor een misdaad tegen de mensheid en de SS ging in dit Poolse kamp te werk alsof het om de te teelt van bloemkool en aardappelen ging".

IS of SS het scheelt maar één letter. Wreedheid is van alle tijd. Het duurde een aantal dagen om dit boek te laten bezinken.

Vervolgens omschakelen naar Pogingen iets van het leven te maken, het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83¼ jaar. (Meulenhoff, paperback 327 blz. € 18,95) Hij mag dan oud zijn, hij is nog lang niet dood en niet van plan zich eronder te laten krijgen. Technisch gesproken is hij bejaard, maar waarom zou zijn leven nog maar moeten bestaan uit koffiedrinken achter de geraniums en wachten op het einde? Het is een ontroerend, ondeugend en vaak hilarisch verslag van het leven in een verzorgingstehuis in Amsterdam-Noord.

"Mevrouw Suurman wilde haar natte sloffen laten drogen in de magnetron. Die had ze op 20 minuten gezet en daarna was ze tv gaan kijken. De sloffen lopen niet meer zo lekker én het brandalarm ging af".

Met zijn vriend Evert wiens leven wordt gekenmerkt door alcohol, nicotine en cynische humor vormt hij een duo dat voortdurend voor veel "onregelmatigheden" zorgt. Hun reisvereniging Omanido (Oud-maar-niet-dood) is een succes. In het regelement staat o.a. "De deelnemers mogen niet zeuren". Hun strijd met de regels van het tehuis en het gezag, de directrice mevrouw Stelwagen is meestal spannend, geestig en soms diep treurig. Het houdt de mannen scherp!

Hendrik Groen zou een pseudoniem zijn. "Wie het ook is, hij combineert de talenten van Dick Swaab en Willem Elschot. Komt dat lezen!" (Paul Arnolduusen, Het Parool).

Archief Daan Leest

Lees hier alle vorige edities.

Adres

Parkstraat 38
1791 CB  Den Burg - Texel
Tel. (0222) 312 495
info@nautaboek.nl

Openingstijden

Ma t/m vr
9.00 -18.00 uur
Za 9.00 - 17.00 uur