daan-leest-g

 

leine"Hé Daan, heb je effe?" Ik word op straat aangesproken door een prominent lid van de Texelse gemeenteraad. Wat wil hij van mij? " Dus jij vindt dat Nico Dros tot ereburger moet worden benoemd vanwege dat skitterende boek?" Inderdaad meen ik dat, want Oorlogsparadijs is de kroon op zijn werk, een literaire prestatie van hoog niveau, die recht doet aan de zeer bewogen periode uit onze geschiedenis. We spreken af om er nader op terug te komen.

Nico heeft mij aan het denken gezet over welke invloed de Tweede Wereldoorlog op mijn leven heeft gehad. Geboren in 1944 heb ik wel prille herinneringen die met die tijd in verband staan. Als peuter aan de hand van mijn moeder distributiebonnen halen in de Spoorstraat in Den Helder. Als zevenjarig jochie ontdekte ik in het boek Vijgtig jaar Wilhelmina een foto van een massagraf. Een afschuwelijke kennismaking met naakte lichamen. Nooit vergeten. In de Koningsstraat woonde een joodse familie die de kampen had overleefd. Er werd geheimzinnig over hen gesproken. Ik dacht dat zij iets hadden misdaan...En dan de eeuwige opmerking: "Eet je bordje leeg, jij hebt de oorlog niet meegemaakt!" Het blijft een onuitwisbare schaduw.

In 1954 verhuisden wij naar Texel en woonden naast de lunchroom van de familie Huizinga in de Binnenburg.

De buurman werd "Joop Rus"genoemd. Waarom? Daar ben ik nooit echt achter gekomen, maar begreep toen al dat het met De Russenoorlog te maken had. Helden, bevrijders net als de Canadezen? Geen idee. Er waren nog meer mensen waarover men terughoudend sprak. "De Lord" goed of fout, de voormalige NSB- locoburgemeester bleek een aardige, bejaarde herenboer, de tocht naar Assen en die populaire ijsboer op de Stenenplaats kwam ook vaak ter sprake. Het was verwarrend.
Eenmaal volwassen meen ik dat ik uiteindelijk een redelijk inzicht heb verworven in het hoe en waarom van hel en paradijs op Texel in 40-45.

Daarom is dat boek van Nico Dros niet alleen belangrijk voor de mensen die het hebben meegemaakt, maar juist voor de jongere generaties "verplichte" kost. Kopen, lezen en cadeau doen. Het verrijkt je leven.

Welk boek zou ik na Oorlogsparadijs kunnen lezen? Het blijft me voortdurend bezighouden, maar toch ben ik inmiddels al weer halverwege in een buitengewoon beklemmende roman, De profeten van de Eeuwigheidsfjord van de Deense auteur Kim Leine (Arbeiders Pers, paperback 582 pagina's € 24,95).

Sukkertoppen, West-Groenland, 1793. De Deense dominee Marten Falck probeert in de onherbergzame kolonie zoveel mogelijk heidenen te bekeren. Diep landinwaarts is er een opstand uitgebroken. Men droomt van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Falck staat in dubio. Handhaaft hij het Deense gezag of gaat hij mee in de dromen van de Groenlanders?

Je reist door de straten en steegjes van Kopenhagen en de guurste uithoeken van Groenland. Een groots opgezet epos over verlangen naar vrijheid en de onmogelijkheid de weg naar huis terug te vinden.

Leine schept een rauwe wereld, op het bestiale af. Letterlijk bloed, zweet en tranen. Zijn stijl is overtuigend en de personages groeien uit tot echte mensen. De historische feiten zijn juist maar vrij geïnterpreteerd.

Op weg naar Groenland wordt Marten Falck ernstig zeeziek en ligt vastgesjord in zijn kooi: " De tijd ontplooit zich als een worm, hij slaat met zijn staart, hij rolt zich op als een kat, afstanden worden opgeheven, het heelal slokt zichzelf op, maar ontstaat voordurend opnieuw, dromen herhalen zich in eindeloze lussen, snel-langzaam-snel, ze vermengen zich met kristalhelder wakker zijn tot een bewustzijnssoep die heen en weer klotst in zijn hut".

Ooit zo zeeziek geweest? Dit is een fabelachtige Scandinavische roman, zoals Wij de verdronkenen en Bruggenbouwers Lezen!

  

Archief Daan Leest

Lees hier alle vorige edities.

Adres

Parkstraat 38
1791 CB  Den Burg - Texel
Tel. (0222) 312 495
info@nautaboek.nl

Openingstijden

Ma t/m vr
9.00 -18.00 uur
Za 9.00 - 17.00 uur